احيا بقدرى خوب و پسند است كه مانند ابقاى همه است . 2 - همانطور كه در برابر قاتل همه ى مردم مقاومت مىشود ، در برابر قاتل يك نفر بيگناه نيز بايد مقاومت بشود . 3 - كسى كه بهواى نفس و قوه ى غضب اسير شد و اقدام بكشتن بيگناه نمود ، چون توانائى مقاومت با غضب خود ندارد و با هر كس مانند آن بيگناه باشد همين رفتار را خواهد كرد پس مثل آن است كه همه را كشته است . و همين دو جهت تشبيه در احياى نفوس نيز متصوّر است . « فِي الأَرْضِ لَمُسْرِفُونَ » - مجمع البيان : كلبى گفته است يعنى : از اندازه ى حقّ و عدالت تجاوز ميكنند و مشرك ميشوند ، و بهترين معنى اسراف تجاوز از كليّه ى حدود است ، پس معنى چنين است : اين بنى اسرائيل در روى زمين متجاوز هستند و هيچ حقّ و عدالت را مراعات نميكنند ، چنان كه از امام باقر عليه السّلام روايت شده است مسرفون كسانى هستند كه هيچ چيز را حرام نميدانند و از آدم كشتن باك ندارند بيضاوى : اسراف دورى از حدّ اعتدال است در هر كار . سخن ما : در جمله ى « وَاتْلُ عَلَيْهِمْ نَبَأَ ابْنَيْ آدَمَ » چون كلمه ى « نبأ » گفته شده است كه بمعنى خبر هست مشكل است اين آيات را قصّه ى تمثيلى بدانيم ، كه داستان و مثل براى شناسائى انسان اوّلى است و نماياندن تمايلات زشت و آثار ناپسند او ، به شكل سرگذشت دو برادر نقل شده است . و نظير همين قضيّه در سفر تكوين تورات نقل شده است . ولى آمدن كلاغ در آنجا ياد نشده است مفسّرين عصر اخير : محمّد عبده باختصار ، و طنطاوى ، با تفصيل ، اين قضيّه را به صورت داستان تمثيلى نمايانده‌اند و آنچه ما ميتوانيم بگوئيم چنان كه در نظاير اين نوشته‌ايم اين است كه چون يهود از گفته تورات بقسمتى از اين قضيّه مطَّلع بودند ، و هم مسيحىها كه تورات را پذيرفته بودند ، و شايد ديگر مردم كه با آنها معاشرت داشتند كم و بيش شنيده بودند ، پس موقعى كه اين آيات بر مردم قرائت شد ، در فكر و عقل آنها ناپسند و يا بر خلاف نبود ، و به صورت يك مطلب قابل قبول كه از طرف ديگران هم اظهار شده بود ، آن را از كسى شنيدند كه سابقه ى به اين مطالب